Beyin nedir?

Vücudumuzun duyum ve bilinç (şuur) merkezidir. Kafatasının içinde, beyazımtırak, yumuşakça bir kitledir. Beyin, insanı hayvandan ayıran en önemli organdır.

Bütün zihni faaliyetlerin merkezidir. Beyin başlıca bir üst ana kısım ile bir arka küçük kısım ve «soğancık» (bulbus) tan ibarettir. Üst ana kısma «ön beyin» (cerebrum), alt arka tarafta bulunan kısma da «beyincik» (cerebellum) denir.

Bir beyin kesitine bakıldığı zaman boz ve beyaz olmak üzere iki renk görülür. Boz kısımlara boz madde, beyaz kısımlara beyaz madde denir. Bu iki madde boz ve beyaz sinir hücrelerinden meydana gelmiştir. Beyin kafatasında bir zar içinde bulunur.

Merkezi sinir sisteminin boşluk ve kanallarını da dolduran bu sıvı beyni çarpmalara * karşı korur. Beyin ayrıca menenj denen üç kat zarla korunur. Beynin üst ana bölümü derin bir yarıkla iki yarımküreye, yarımkürelerin her biri de «lob» denen birtakım derin yarıklara ayrılmıştır. Bunlar alın, duvar, artkafa ve şakak loblarıdır..

Loblar da «girus» denen kıvrımlara ayrılır. Beynin kabuğu, yarımkürelerin asıl kıvrıntılı kısımlarını teşkil eder. Bilginler insanların hayvanlardan zekaca üstünlüğünü beyin kıvrımlarının sayısı ve çokluğu ile ilgili görmektedirler. Beyin yarımkürelerinin bütün üst kısmını kaplayan boz maddeye beyin kabuğu denir. Bu kabuk insanda, hayvanlardakine göre çok daha kalındır.

beyin

Altı tabakadan meydana gelir ve kalınlığı 1-4 milimetre kadardır. Beyin kabuğunun çeşitli bölümleri, duyu organlarımızdan gelen çeşitli etkileri alır. Duyma, görme, işitme, tatma, dokunma duyuları beyin kabuğunda belirli yerlere gelirler. Görme merkezi artkafa lobunun kabuğudur. Duyma merkezi, şakak lobunun kabuğundadır. Dokunma duyumunun beyin kabuğu tarafından alınması başka şekilde olur. Beyin kabuğunda vücudumuzun her noktasıyla ilgili ayrı bir yer vardır.

Vücudumuzun neresine dokunulduğunu bu sayede anlayabiliriz. Tatma duyumları da dokunma duyumları bölümünde alınır. Koku duyumu, şakak lobundaki koku merkezi tarafından alınır. Beyin kabuğunun bir kısmı da vücudumuzun kaslarına emir göndererek hareketlerimizi sağlar. Buna «motor etkisi» denir. «Beyincik», beynin büyüklükçe ikinci kısmıdır. Buna «Arka beyin» de denir. Bir orta lob ve iki yan lob olmak üzere üç lobdan meydana gelmiştir.

Dengede durmayı sağlar. Beyinciği zarar görmüş bir insan dengede duramaz. Beyinciğin kesitindeki görünüşe, «hayat ağacı» denir. Buradaki sinirler bir gövdeden dalbudak salan ağaca benzer. Omuriliğin beyne kadar uzanan bölümüne, «soğancık» veya «omurilik soğancığı» denir. Beyinden gelen sinirler buraya vardıkları zaman yön değiştirirler. Sağ yandan gelen sinirler soğancığın sol yanına, sol yandan gelen de sağ yanına geçerler. S

oğancık, omurilikten gelen duygulan taşır. Sindirim, solunum, dolaşım sistemlerine gereken emirleri gönderir. Vücut sıcaklığını da kontrol eder. Beyin kabuğunun altında kalan kısmın bir yandan beynin diğer bölümleri, öte yandan omurilikle ilgisi vardır. Beynin diğer bölümleri ise şunlardır:

Köprü: Beynin çeşitli yerlerinden gelen duyumların geçit yeridir.

Karıncıklar: Beyinde dört tane boşluk vardır. Bunlara karıncık denir.

Talamus: Beynin dağıtma merkezidir.

Hipotalamus: İç organların, dolaşım sisteminin birlikte çalışmasını sağlar. Heyecan hallerinde rolü büyüktür.

Hipofiz: Vücut büyümesini sağlayan hormonu çıkaran salgı bezidir. Az çalışması cücelik, çok çalışması devlik meydana getirir.

Beyin faaliyetinin incelenmesi elektrik sayesinde mümkün olmaktadır. Sinir tellerinden elektrik kuvvetinin geçebileceği, ilk defa Italyan hekimlerinden Luigi Galvani tarafından kurbağalar üzerinde yapılan deneyler sayesinde keşfedilmiştir. Bütün vücudumuzu dolaşan sinir tellerini telefon hatlarına benzetecek olursak, beynin dev bir telefon santralı olduğunu söyleyebiliriz. Yapılan son denemeler beynin devamlı olarak elektrik dalgaları yaydığını ortaya çıkarmıştır.

Beynin canlılığını devam ettirebilmesi için, oksijene büyük ihtiyacı vardır. Dinlenme halindeyken bile beyin pek fazla oksijen kullanır. Bu bakımdan beyin bir atardamar yerine, dört ana atardamarla beslenir. İnsan beyni vücut ağırlığına göre diğer omurgalıların hepsinden daha ağırdır. Norma! yetişkin bir erkeğin beyni 1.350, kadının da 1.250 gr. kadardır. Doğuşta insan beyni diğer organlara göre çok büyüktür. Vücut ağırlığının 12'de biri kadardır.

20 yaşlarına gelindiği zaman beyin ağırlığı vücut ağırlığının 50'de biri kadar olur. İnsan beyninin bütün alanı 2.000 sm2 kadardır. Şimdiye kadar rastlanan en ağır insan beyni, 16. yüzyıl İngiliz devlet adamı Oliver CromvveM'in beynidir. (2.231 gr.). Kadın beyninin erkek beyninden hafif olması İse, doğrudan doğruya vücut yapısı ve ağırlığıyla ilgili görülmektedir. Hayvanlarda basitten gelişmişe doğru gidildikçe beynin de geliştiği görülür.

Sözlükte "beyin" ne demek?

1. Kafatasının üst bölümünde beyinzarı ile örtülü, iki yarım yuvar biçiminde sinir kütlesinden oluşan duyum ve bilinç merkezlerinin bulunduğu organ, dimağ; bilgisi, eğitimi, düşüncesi yüksek düzeyde olan kimse.
2. Kişinin algılama, kavrama, uslamlama, usavurma yetisi.
3. Bir şeyi yönetmede önemli görevi olan kimse ya da şey.

Beyin kelimesinin ingilizcesi

adj. cerebral, encephalic, pertaining to the brain
n. brain, cerebrum, sensorium; brains, intelligence; gray matter, grey matter; mastermind

Son eklenenler

utv
pnf
zoe
ttn

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç